4. Obsługa

  Wygląd okien programu i wybór dostępnych elementów obsługi jest ustalany przez operatora w menu "View" ("Wygląd").

Menu zawiera następujące pozycje:
Control Bar - pasek narzędziowy, jest on wyœwietlany po zaznaczeniu w menu. Pasek można przemieœcić na ekranie metodą przeciągania i upuszczania (polega ona na najechaniu myszą na wybrany elememt - w tym przypadku pasek - naciœnięciu lewego klawisza myszy i przeciągnięciu tego elementu do nowego położenia; w miejscu tym należy puœcić przycisk myszy).

CAT Bar - pasek sterowania radiostacją; ułatwia dostęp do funkcji sterujących. Konieczne jest uprzednie skonfigurowanie programu i oczywiœcie należyte podłączenie radiostacji.

Tunning indicator - wskaŸnik dostrojenia. Wyœwietlany jest okrągły wskaŸnik fazy sygnału. Przed dostrojeniem stacji do sygnału użytecznego wyœwietlane są przypadkowe linie rozchodzące się promieniœcie od œrodka i przypominające szprychy rowerowe. Po dostrojeniu do sygnału BPSK na wskaŸniku widoczne są dwie linie pionowe (lub zbliżone do pionu). Odbiór sygnału QPSK powoduje wyœwietlenie czterech linii: dwóch pionowych i dwóch poziomych, sygnału FSK31 - jedynie dwóch poziomych.

Wordld Map - azymutalna mapa œwiata. Wyœwietlana jest mapa, w której centrum znajduje się żółty punkt oznaczający położenie stacji (w oparciu o dane w prowadzone w konfiguracji). Po odebraniu znaku potencjalnego korespondenta pojawia się linia prosta wskazująca kierunek skąd pochodzą sygnały. W przypadku sterowania rotorem antenowym wyœwietlane jest również położenie anteny.

DX Cluster - okno odbiorcze komunikatów z sieci DX Cluster. W zależnoœci od konfiguracji programu komunikaty są odbierane z sieci pakiet radio lub z Internetu.

Status bar - linia informacyjna. Jej zawartoœć jest zależna od wybranego rodzaju emisji. Naciœnięcie linii informacyjnej za pomocą prawego klawisza myszy pozwala na jej dodatkową konfigurację.

Log Bar - pasek dziennika stacji.



Spectrum - pozwala na wybór rodzaju wskaŸnika widma: wodospadowego lub zwykłego, oraz na dobór stosowanych w nich kolorów. Zmiany kolorów można dokonać także poprzez menu kontekstowe otwierane po naciœnięciu wskaŸnika za pomocą prawego klawisza myszy. Sybkoœć aktualizacji wskaŸnika można zmienić także w konfiguracji systemu dŸwiękowego (menu "Mode | Sound Card settings"). Powiększenie szybkoœci powoduje oczywiœcie wzrost obciążenia komputera i dlatego należy dokonać wyboru tak, aby nie spowodować zahamowania pracy pozostałych funkcji programu oraz pracy pozostałych niezbędnych programów.



Wybór wstęgi bocznej w konfiguracji musi pokrywać się z ustawieniem radiostacji gdyż w przeciwnym wypadku na wskaŸniku wyœwietlane są mylące dane. W przypadku właœciwej konfiguracji MixW automatycznie uwzględnia na wskażniku inwersję (odwrotne położenie składowych) sygnału. W MixW inwersja oznacza zawsze odwrotne położenie składowych sygnału w.cz. w stosunku do przyjętego standardu. Standard ten jest uzależniony od rodzaju emisji. MixW może automatycznie odczytywać ustawioną wstęgę boczną, o ile komputer jest połączony ze złączem CAT radiostacji.



Pozycja "Sound" ("DŸwięk") oznacza wyœwietlane na wskażniku widma sygnału m.cz. bez uwzględnienia wstęgi w.cz. Alternatywę tą można włączyć niezależnie od wybranej w menu przez umieszczenie wskaŸnika myszy nad widmem tak aby przybrał on postać ręki i naciœnięcie lewego klawisza myszy.

Underline sent text - powoduje podkreœlanie w oknie nadawczym już wysłanego tekstu. Jest on dodatkowo kopiowany do okna odbiorczego i wyœwietlany w kolorze wybranym przez użytkownika.

UTC - zaznaczenie powoduje wyœwietlanie w linii informacyjnej czasu UTC, w przeciwnym przypadku wyœwietlany jest czas lokalny. W przypadku ustawienia na komputerze czasu UTC należy w konfiguracji Windows podać jako oznaczenie strefy UTC i wyłączyć automatyczną zmianę czasu na letni.

Flashing 'TX' - zaznaczenie powoduje miganie wskaŸnika TX w linii informacyjnej w trakcie nadawania.

Use Stick Cursor - zmiana kształtu znacznika myszy w oknie wskaŸnika wodospadowego.

Always show IMD - pomiar i wyœwietlanie poziomu zniekształceń nieliniowych w czasie odbioru dowolnych informacji, a nie tylko w trakcie odbioru wypełniaczy. Pomiar jest w dalszym ciągu najdokładniejszy w trakcie odbioru wypełniaczy.

Use Default RST - nadawanie domyœlnego raportu RST zamiast żądania wpisania go przez operatora stacji.

    Pasek narzędziowy, pasek dziennika łącznoœci, wskaŸnik dostrojenia i mapa mogą być przesuwane na ekranie i umieszczone w dowolnym miejscu za pomocą przeciągania i upuszczania, jak to opisano uprzednio. Pozycje elementów są zapamiętywane i używane w trakcie następnych sesji.
    W ten sam sposób można przesuwać na ekranie linie oddzielające okna - należy najechać na nie myszą tak aby jej znacznik przybrał postać dwóch równoległych linii a następnie nacisnąć lewy klawisz myszy i przeciągnąć wybrany element w pożądane miejsce.



Na ilustracji przedstawione jest główne okno programu wraz najważniejszymi omówionymi dotąd elementami.

4.2. Menu "Plik"
    Menu "File" ("Plik") zawiera pozycje:

Print (CTRL-P) - wydruk treœci okna odbiorczego.

Print Preview - podgląd drukowanej strony.

Print Setup - konfiguracja drukarki.

Send File - transmisja wybranego pliku tekstowego. Plik musi być zakończony znakiem CR, tzn. pisząc tekst w edytorze (np. w Notatniku) należy pamiętać aby na zakończenie ostatniej linii zawsze nacisnąć klawisz Enter (Return).

Search in log file (ALT-R) - poszukiwanie podanego tekstu w pliku dziennika stacji.

QSO details (ALT-D) - wyœwietla okno dialogowe zawierające dane bieżącego QSO.

Remove QSO (Alt-O) - skasowanie wybranego QSO z dziennika.

Save QSO data (Alt-A) - zapis danych QSO na dysku.

Import - wczytanie dziennika (pochodzącego z innego programu) w formacie ADIF.

Export - zapis dziennika w formacie ADIF.

Open RX Log file - otwarcie pliku i rozpoczęcie rejestracji odbieranych danych (równolegle do ich wyœwietlania w oknie odbiorczym).

Close RX Log file - zakończenie rejastracji odbieranych danych.

Save last 20 seconds of audio - zapis sygnału akustycznego odebranego w czasie ostatnich 20 sekund w pliku o formacie WAV. pliki te mogą być póŸniej odtwarzane jako demonstracja lub do celów pomiarowych.

Exit - zakończenie pracy programu.

4.3. Linia informacyjna
    Linia informacyjna znajduje się u dołu ekranu. Jej zawartoœć jest częœciowo zależna od wybranego rodzaju emisji. Przykładowo poziom zniekształceń nieliniowych (pole IMD) jest istotny tylko dla emisji PSK31 a stan połączenia ("connected", "disconnected") - dla pakiet radio.
Pole TX/RX sygnalizuje stan nadawania lub odbioru i służy także do kluczowania nadajnika.
Blokadę szumów można włączać i wyłączać naciskając pole z podpisem "Squelch". Poziom reakcji blokady można ustawić poprzez menu kontekstowe otwierane po naciœnięciu linii informacyjnej za pomocą prawego klawisza myszy.



W oknie otwieranym za pomocą menu kontekstowego można dodatkowo włączyć automatyczne dostrojenie (pole "AFC"), chwytanie stacji ("Snap") i utrzymywanie stałej częstotliwoœci nadawania ("Lock"). Funkcjami tymi można także sterować bezpoœrednio z linii informacyjnej o ile są one istotne dla wybranej emisji.
W trakcie odbioru słabych sygnałów należy ustawić możliwie niski próg blokady albo ją całkiem otworzyć.

Linia informacyjna zawiera jeszcze następujące pola:
Frequency - częstotliwoœć pracy,
Mode - rodzaj emisji,
Date - bieżąca data,
Time - aktualny czas.

4.3.1. Pomiar zniekształceń nieliniowych
    W polu IMD wyœwietlany jest poziom zniekształceń nieliniowych odbieranego sygnału (korespondenta). Zawartoœć zniekształceń nieliniowych informuje o stopniu przesterowania nadajnika i jest istotna zwłaszcza w tak wąskpasmowych emisjach jak PSK31. Wskazania są najdokładniejsze podczas odbioru ciągu znaków wypełniajączch nadawanych przez silnie odbierane stacje. W przypadku sygnałów słabych lub silnie zakłóconych poziom szumów i zakłóceń może przekraczać poziom składowych harmonicznych i wynik pomiaru będzie sztucznie zawyżony. Dla prawidłowego pomiaru wymagany jest stosunek sygnału do szumu wynoszący co najmniej 20 dB.
    Mierzony jest poziom trzeciej harmonicznej prążków podstawowych tzn. poziom prążków oddalonych od noœnej o +/- 46 Hz. Jest on następnie porównywany z poziomem składowych podstawowych (oddalonych o +/- 15 Hz) a stosunek obu poziomów jest wyœwietlany w dB. W trakcie transmisji tekstów sygnał PSK31 zawiera dodatkowe składniki oprócz wymienionych prążków podstawowych dlatego też wynik pomiaru jest mniej dokładny i zależny od transmitowanych danych.
    Naciœnięcie pola IMD za pomocą myszy powoduje przerwanie pomiarów i zamrożenie wskazań. Pomiary są podejmowane ponownie po następnym naciœnięciu pola.
    Zmierzona zawartoœć zniekształceń powinna wynosić -25 - -30 dB lub mniej. Zawartoœć powyżej -20 dB oznacza, że nadajnik korespondenta może powodować silne zakłócenia w sąsiednich kanałach.

4.4. Praca w eterze
    Pierwszym krokiem przed rozpoczęciem pracy w eterze (po dokonaniu konifguracji i połączeniu komputera z radiostają) jest wybór rodzaju emisji za pomocą menu lub w menu kontekstowym otwieranym poprzez naciœnięcie pola emisji w linii informacyjnej.







    Dwie ostatnie ilustracje prezentują na przykładach emisji PSK31 i pakiet radio różnice w zawartoœci linii informacyjnej w zależnoœci od rodzaju emisji. Na ilustracji poniżej przedstawione jest menu kontekstowe pola emisji w linii informacyjnej.



    Należy pamiętać o dostrojeniu radiostacji do podzakresu przewidzianego dla wybranej emisji. Następnie należy wprowadzić parametry konfiguracyjne dla wybranego rodzaju emisji. Okno konfiguracyjne jest otwierane za pomocą menu "Mode | Mode Settings" ("Emisja | Konfiguracja") lub za pomocą menu kontekstowego pola emisji w linii informacyjnej. Parametry konfiguracyjne są przedstawione szczegółowo w rozdziałach poœwięconych poszczególnym emisjom.



    Okno to można otworzyć także za pomocą makrorozkazu <MODESETTINGS> przypisanego do jednego z klawiszy funkcyjnych. Wiele parametrów można także ustawiać bezpoœrednio za pomocą odpowiednich makrorozkazów z grupy danej emisji. Zestaw parametrów i ich wartoœci są oczywiœcie różne dla każdej z dostępnych emisji. Poniżej przedstawiono przykład okna konfiguracyjnego dla emisji PSK31:

    Okno daje moliwoœć włączenia automatyki dostrojenia (AFC), utrzymywania częstotliwoœci nadawania zgodnie z zaznaczoną w oknie widma (Lock), chwytania stacji (Snap) oraz otwarcia lub zamknięcia blokady szumów i ustawienia progu jej reakcji. Usunięcie zaznaczenia w polu "Lock" powoduje, że częstotliwoœć nadawania nie pozostaje stała a jest równa częstotliwoœci odbioru i może ulegać zmianom w wyniku automatycznego dostrajania do korespondenta. Chwytanie stacji oznacza automatyczne znajdowanie przez program optymalnego punktu dostrojenia, ale w przypadku gdy w pobliżu wybranej stacji znajduje się silny sygnał może on uniemożliwić automatyczne dostrojenie się. Może on także uniemożliwić lub utrudnić œledzenie wybranej stacji przez automatykę dostrojenia. Należy wówczas wyłączyć obie funkcje.
    Analogicznie jak dla emisji FM próg reakcji blokady szumów i decyzja o jej otwarciu lub zamknięciu są zależne od siły sygnału.

    Pole RX/TX w linii informacyjnej wskazuje stan nadawania lub odbioru i służy także do kluczowania nadajnika. nadajnik można kluczować także za pomocą klawisza Pause/Break lub za pomocą przycisków TX lub RX na pasku narzędziowym lub posługiwać się w tym celu makrorozkazami <TX> i <RX>.

    "Sb Off" powoduje wyłączenie obsługi płytki dŸwiękowej przez MixW i pozwala na korzystanie z niej przez inne programy. Przed ponownym skorzystaniem z MixW należy włączyć obsługę.

    "Continuous Seek" - ciągłe poszukiwanie. Po zaznaczeniu pola rozpoczyna się poszukiwanie stacji i trwa aż do czasu znalezienia potencjalnego korespondenta. W celu zaprzestania poszukiwania należy nacisnąć dowolny przycisk poszukiwania. Po zniknięciu sygnału lub spadku jego poziomu poniżej progu blokady szumów poszukiwanie nie jest automatycznie wznawiane. W celu wznowienia poszukiwania należy nacisnąć dowolny przycisk lub klawisz poszukiwania.

    "Arrows for seek" - poszukiwanie za pomocą klawiszy strzałek (klawiszy znacznika). Zaznaczenie pola pozwala na ręczne poszukiwanie stacji za pomocą klawiszy znacznika. Stosowane do tego celu domyœlnie klawisze funkcyjne F11 i F12 można wykorzystać wówczas do do innych celów np. do wywoływania dalszych makrorozkazów. Ujemną stroną tego rozwiązania jest fakt, że z klawiszy strzałek nie można korzystać w oknie edytora do przesuwania znacznika w trakcie poprawek w tekœcie. Usunięcie zaznaczenia przywraca pierwotną funkcję klawiszom strzałek.

    "Start Scan" - powoduje również rozpoczęcie poszukiwania stacji, z tym, że poszukiwanie zostaje przerwane po znalezieniu stacji jedynie na pewien ustalony okres czasu. Po jego upływie zostaje ono automatycznie wznowione. Oba tryby poszukiwania przypominają więc sposoby pracy poszukiwania w radiostacjach UKF-FM.

    "Stop Scan" - zatrzymuje przeszukiwanie. Przeszukiwanie można także zatrzymać przez zaznaczenie wybranej częstotliwoœci za pomocą myszy w oknie widma.

    Poszukiwaniem można też kierować za pomocą makrorozkazów <STARTSCAN> i <:STOPSCAN>.

    Właœciwoœci przeszukiwania ("Scan properties") - punkt ten powoduje otwarcie okna dialogowego, w którym ustalany jest sposób poszukiwania. Pozwala ono na wybór jednorazowego przebiegu, zatrzymanie się po wykryciu sygnału, odbiór sygnału tylko przez ustalony odcinek czasu lub podjęcie przeszukiwania po zaniknięciu sygnału. Zaznaczenie pól "Time Marks" ("Znaczniki czasu") lub "Frequency Marks" ("Znacznik częstotliwoœci") powoduje wyœwietlanie czasu odbioru lub częstotliwoœci stacji albo obu tych danych.

    Pole inwersji (odwrócenia widma) powoduje odwrócenie widma sygnału w stosunku do przyjętego dla dla danej emisji standardu. Odwrotne ułożenie składników widma możliwe jest w emisjach QPSK31, MFSK16, RTTY, AMTOR, THROB, Faksymile i w systemie Hella. Inwersja jest opisana szczegółowo w rozdzialach poœwięconych tym emisjom. Właœciwe położenie widma jest zależne od podania w menu stosowanej wstęgi bocznej. W przypadku sterowania radiostacji przez MixW program może odczytać wstęgę wybraną w radiostacji.




4.4.1. Strojenie
    Szczegółowe zasady dostrajania stacji do korespondenta omówiono w rozdziałach poœwięconych poszczególnym emisjom. Uwzględniono w nich specyficzne aspekty poszczególnych emisji. W tym miejscu podano jedynie uwagi ogólne.

    Najprostszym sposobem dostrojenia się do odbieranego sygnału jest zaznaczenie go w oknie wskaŸnika wodospadowego za pomocą lewego klawisza myszy. Po naciœnięciu klawisza CTRL można dostroić się precyzyjnie do stacji za pomocą klawiszy strzałek (w lewo lub w prawo).

    Do strojenia można użyć także makrorozkazów <SEEKLEFT> i <SEEKRIGHT>, które najlepiej przypisać do klawiszy funkcyjnych. Poszukiwanie zatrzymuje się yasadniczo na sygnałach stacji o ile są one dostatecznie silne, żeby przekroczyć próg blokady szumów. Czasami zdarza się jednak, że zatrzymuje się ono na silniejszym syglale szumów lub zakłócającym. Należy wówczas nacisnąć jeden z klawiszy poszukiwania w celu jego wznowienia. Przed rozpoczęciem poszukiwania należy zwrócić uwagę na wybranie odpowiedniej wstęgi bocznej w menu lub włączenie automatycznego rozpoznawania (odpytywania radiostacji). W przypadku niedokładnego dostrojenia można przejœć dalej i następnie podejœć do stacji z drugiej strony. Domyœlnie funkcje przeszukiwania są przypisane do klawiszy funkcyjnych F11 i F12 oznaczonych odpowiednio symbolami << i >>. Po przypisaniu funkcji przeszukiwania do klawiszy strzałek klawisze F11 i F12 mogą przejąć inne zadania. W zależnoœci od konfiguracji sposobu poszukiwania odbywa się ono w sposób ciągły lub wyłącza się po znalezieniu sygnału. W przypadku pracy ciągłej zatrzymanie wymaga naciœnięcia dowolnego klawisza poszukiwania.
    W przypadku, gdy pomimo dostrojenia do silnej stacji w oknie odbiorczym nie pojawiają się dane należy sprawdzić czy znacznik tekstowy nie pozostał w oknie odbiorczym, a jeœli tak - przenieœć go do okna nadawczego naciskając klawisz tabulatora albo naciskając okno nadawcze za pomocą myszy.

    W oknie widma można umieœcić zakładki ułatwiające powrót do interesującej stacji. W tym celu należy nacisnąć wybrane miejsce w oknie widma za pomocą prawego klawisza myszy i w menu kontekstowym wybrać pozycję "Toggle Bookmark" ("Przełącz stan zakładki"). Najechanie na istniejącą zakładkę i skorzystanie z wymienionego punktu menu powoduje usunięcie zakładki. W celu powrotu do miejsca zaznaczonego za pomocą zakładki należy nacisnąć ją lewym klawiszem myszy. W miejscu tym zostaje umieszczony znacznik o kształcie rombu. Po naciœnięciu znacznika prawym klawiszem myszy umieszczany jest znacznik trójkątny. W celu przypisania do znacznika znaku stacji należy dwukrotnie nacisnąć znak w oknie odbiorczym. Przeważnie jednak znak jest przypisywany automatycznie.



    W celu umieszczenia zakładki można też skorzystać z makrorozkazu zakładki przez wzwołanie go za pomocą klawisza funkcyjnego, do którego jest przypisany. Ten sam makrorozkaz służy do usunięcia znacznika. Klawisz wywołujący makrorozkaz nosi oznaczenie "Mark".

    Zakładki są oznaczane literami od A do Z w kolejnoœci ich umieszczania. Ułatwiają one znalezienie stacji której znak jeszcze nie jest znany względnie powrót do stacji, z którą nie można odrazu nawiązać łącznoœci. Operator może też zaznaczyć wolne miejsca, w których pragnie nadawać póŸniej. Dalsze sposoby wykorzystania znaczników pozostawiamy inwencji operatora.

    Zawartoœć okna odbiorczego można skasować posługując się makrorozkazem <CLEARWINDOW>, który jest domyœlnie przypisany do klawisza F8. Przed skasowaniem należy umieœcić znacznik w oknie odbiorczym.

    Naciœnięcie okna odbiorczego za pomocą prawego klawisza myszy w połączeniu z klawiszem CTRL powoduje włączenie trybu odbioru dwukanałowego i otwarcie drugiego okna odbiorczego. Jeżeli w tym czasie w oknie odbiorczym był już zaznaczony sygnał w drugim oknie pojawiają się odbierane dane. Drugie okno odbiorcze można także otworzyć za pomocą menu kontekstowego otwieranego po naciœnięciu okna widma (punkt "New Receive Window"). W ten sam sposób można otworzyć dalsze okna odbiorcze. Liczba okien odbiorczych jest teoretycznie nieograniczona (dla wszystkich emisji poza systemem Hella).





    Znacznik w oknie widma (wskaŸnika wodospadowego) dla dalszych okien ma kształt trójkąta podczas gdy znacznik dla pierwszego okna ma kształt rombu. Zakładki odnoszą się tylko do pierwszego okna odbiorczego. Stopień zniekształceń nieliniowych (poziom niepożądanych harmonicznych wyœwietlany w polu IMD) mierzony jest też tylko dla stacji odbieranych w pierwszym oknie.

    Częstotliwoœć nadawania jest zaznaczona za pomocą zielonej chorągiewki na skali częstotliwoœci. W przypadku gdy częstotliwoœć nadawania pozostaje niezmienna chorągiewka ma kolor czerwony.

    Dodatkowe okna odbiorcze można zamknąć i w ten sposób powrócić do trybu jednokanałowego.

4.4.2. Transmisja
    Po dostrojeniu się do pożądanej stacji można rozpocząć nadawanie. Tekst przeznaczony do nadania należy zapisać w oknie nadawczym znajdującym się pomiędzy oknem odbiorczym i wskaŸnikiem widma. W celu włączenia nadajnika należy nacisnąć przycisk RX/TX w pasku narzędziowym, pole RX/TX w linii informacyjnej lub klawisz Pause/Break. Tekst znajdujący się w oknie nadawczym jest transmitowany i kopiowany do okna odbiorczego. Operator może w tym czasie dopisywać dalszy ciąg w oknie nadawczym. W celu zakończenia transmisji należy ponownie nacisnąć jeden z wymienionych elementów. Klawisz Escape powoduje natychmiastowe zakończenie transmisji bez dojœcia do końca tekstu.

    WskaŸnik widma nie jest odœwieżany w trakcie nadawania, a jedynie w trakcie odbioru. Miejsce (moment) przerwania odbioru jest zaznaczony w oknie widma za pomocą cienkiej zielonej linii.

    Nie nadany jeszcze tekst znajdujący się w oknie nadawczym może być modyfikowany przez operatora. Niedostępna jest jedynie funkcja wstawiania. Znacznik tekstowy w oknie może być przesuwany za pomocą klawiszy strzałek, o ile nie są one używane do przeszukiwania. Makrorozkaz <CLEARWINDOW> pozwala na skasowanie całej zawartoœci okna nadawczego o ile znajduje się w nim znacznik tekstowy (analogicznie jak w przypadku okna odbiorczego). Makrorozkaz jest wywoływany domyœlnie za pomocą klawisza F8.

    W trybie wielokanałowym zaznaczenie stacji na wskaŸniku widma za pomocą lewego klawisza myszy powoduje dostrojenie do niej pierwszego (głównego) kanału, a zaznaczenie za pomocą prawego - następnych kanałów. Częstotliwoœć odpowiadająca pierwszemu kanałowi jest zaznaczona za pomocą rombu, a następne za pomocą trójkąta.

    Transmisja możliwa jest wprawdzie tylko na jednej częstotliwoœci (ma to na celu uniknięcie pomyłek) - częstotliwoœci stacji w oknie głównym. Szybka zmiana częstotliwoœci pracy możliwa jest poprzez zamianę funkcji okna głównego z dowolnym z okien dodatkowych. Dla dwóch okien zamiana wymaga naciœnięcia kombinacji CTRL-S lub wybrania punktu "Swap" ("Zamień") z menu kontekstowego okna widma. W przypadku większej liczby okien odbiorczych należy najpierw nacisnąć klawisz CTRL i przesunąć znacznik myszy do pożądanego okna.

    Zachowanie stałej wartoœci częstotliwoœci nadawania pozwala także na rozdział częstotliwoœci nadawania i odbioru (półdupleks, ang. split). Należy najpierw dostroić się do częstotliwoœci nadawania i zablokować jej zmiany a następnie dostroić się do częstotliwoœci odbioru.


4.5. Dziennik stacji
    Dzięki prowadzeniu przez MixW dziennika stacji operator jest dobrze poinformowany o wszystkich przeprowadzonzch już QSO. W trybie pracy w zawodach sprawdzane są automatycznie duplikaty i obliczane mnożniki. Program podwyższa także automatycznie stan licznika łącznoœci, który jest podawany w raportach. W zwykłym trybie pracy dziennik ułatwia wybór łącznoœci potrzebnych do uzyskania dyplomów i innych trofeów. Wyboru trybu zawodów lub zwykłego dokonuje się w menu "View | Contest Mode | On/Off" ("Widok|Tryb zawodów|Włącz/wyłącz"). Konfiguracji trybu pracy w zawodach dokonuje się w menu "View | Contest | Settings" ("Widok|Zawody|Konfiguracja"). Operator ma do dyspozycji także specjalny zestaw makrorozkazów ułatwiających pracę w zawodach.



    Okno zawiera przyciski służące do wywołania następujących funkcji:
- "Search" - poszukiwanie w dzienniku danych odnoszących się do QSO ze stacją o podanym znaku,
- "Details" - wyœwietlenie pełnych danych wybranego QSO,
- "Delete" - skasowanie wybranego QSO z dziennika,
- "Save" - zapis QSO na dysku.



    Na ilustracji powyżej przedstawiono pełny wygląd okna w trybie zawodów. Szerokoœć kolumn w tabeli można zmieniać przez umieszczenie znacznika na linii dzielącej tytuły, naciœnięcie lewego klawisza myszy i przeciągnięcie linii w pożądane miejsce.
    W celu wprowadzenia danych należy najechać na wybrane pole znacznikiem myszy i nacisnąć jej lewy klawisz. Znak stacji można wpisać bezpoœrednio lub zaznaczyć go dwukrotnie w oknie odbiorczym lewym klawiszem myszy. Jest on wówczas kopiowany do pola znaku w linii nowego QSO w dzienniku. W przypadku łącznoœci w kółeczkach można dodać dalsze znaki przez ich zaznaczenie i otwarcie menu kontekstowego za pomocą prawego klawisza myszy. Menu to zawiera m.in. punkt "Add Call" ("Dodaj znak"). Makrorozkaz <CALL> zawiera wówczas także dodatkowe znaki. Analogicznie imię korespondenta można wpisać do pola w dzienniku albo podwójnie zaznaczyć myszą na ekranie. Raport RST jest przenoszony do dziennika po podwójnym zaznaczeniu na ekranie dowolnego trzycyfrowego wyrażenia.
    Naciœnięcie klawisza "duże litery" (ang. shift) i podwójne zaznaczenie na ekranie nazwy miejscowoœci przenosi ją do pola QTH. Nazwa może się składać z kilku wyrazów.
    Alternatywnym sposobem przenoszenia inforemacji do dziennika jest ich zaznaczenie na ekranie, przeciągnięcie przy naciœniętym lewym klawiszu myszy do dziennika i upuszczenie (puszczenie klawisza myszy).
    Informacje można także po ich zaznaczeniu kopiować korzystając ze zwykłych funkcji kopiowania i wklejania identycznie jak we wszystkich programach pracujących w œrodowisku Windows. Funkcje te można wywołać poprzez menu kontekstowe otwierane za pomocą prawego klawisza myszy albo za pomocą kombinacji CTRL-C i CTRL-V. W menu można też wybrać docelowe pole dla danych.



    Po wypełnieniu wszystkich pól należy zapisać dane korzystając z przycisku "Save" ("Zapisz"). Przycisk "Search" ("Szukaj") pozwala na poszukiwanie w dzienniku nie tylko znaków stacji ale także i dowolnych tekstów. Przycisk "Display Whole Log" służy do wywołania pełnej zawartoœci dziennika stacji. Zapis danych w dzienniku można zautomatyzować umieszczając na końcu pożegnalnego makrorozkazu polecenie <SAVEQSO>.
    Po zaznaczeniu nowego znaku stacji w oknie odbiorczym stara treœć ostatniego QSO jest kasowana aby zrobić miejsce na nowe dane. Niesie to ze sobą niebezpieczeństwo skasowania danych przed ich zapisaniem na dysku. Automatyczne kasowanie danych można wyłączyć usuwając zaznaczenie punktu "Clear QSO on new call" ("Kasuj QSO po wybraniu nowego znaku") w menu "Options" ("Konfiguracja").

4.5.1. Wydruk i zapis w różnych formatach
    W celu wydrukowania całoœci lub częœci zawartoœci dziennika należy wyœwietlić jego pełną zawartoœć korzystając z przycisków "Search" ("Szukaj") i "Whole log" ("Pełny dziennik"). Następnie można zaznaczyć na ekranie pożądaną częœć dziennika. Przycisk "To text" ("format tekstowy") spowoduje zapis wybranych danych w pliku tekstowym. Użytkownik musi oczywiœcie podać nazwę pliku. Plik ten można następnie przeglądać lub drukować korzystając z dodolnego dostępnego edytora tekstów np. z Notatnika. W celu przekazania danych do innego dowolnego programu prowadzącego dziennik należy powtórzyć opisaną procedurę, z tym że do zapisu należy użyć przycisku "ADIF". Pwoduje on zapis danych w podanym formacie. Jest to format często stosowany przez programy prowadzące dziennik. Do wyboru jest także format "Cabrillo" wynagany często od uczestników zawodów przy przekazywaniu dzienników w formie elektronicznej. Wybór formatu zależy od programu docelowego. Przed zapisaniem danych w formacie ADIF należy podać nazwę pliku, natomiast przed zapisaniem w formacie Cabrillo wypełnić następującą kartę:



    Po wypełnieniu karty należy nacisnąć przycisk OK. Stan punktów (pole "Claimed score") jest obliczany automatycznie.

4.5.2. Sporządzanie kart QSL
    MixW jest wyposażony w mechanizm dynamicznej wymiany danych z innymi programami (DDE). Pozwala to na przejmowanie danych np. do Programów Word czy Excel. Dane te mogą więc być wykorzystane do sprządzania kart QSL po umieszczeniu pól DDE w dokumencie docelowym. Szczegółowe informacje na temat pól DDE i mechanizmu wymiany danych można znaleŸć w pomocy danej aplikacji (programu). W tabeli poniżej podano pola używane przez MixW wraz z ich przykładową treœcią:

Entity Pole	Server name Serwer	Topic Rodzaj	Item Dane	Current state Zawartoœć
Your call	MixW	Info	MyCall	K4SET
Your name	MixW	Info	MyName	Scott
Your QTH	MixW	Info	MyQth	Murray, KY
Program name	MixW	Info	Program	MixW
MixW version	MixW	Info	Version	2.0 beta 21
QSO date	MixW	QSO	Date	28-Jan-2001
QSO time	MixW	QSO	Time	20:57
Frequency, MHz	MixW	QSO	MHz	14.1
Mode	MixW	QSO	Mode	BPSK31
Call	MixW	QSO	Call	W8HAT
Name	MixW	QSO	Name	RICHARD
QTH	MixW	QSO	Qth	STEVENSVILLE MI
RST sent	MixW	QSO	RstSnt	589
RST received	MixW	QSO	RstRcv	589
Notes	MixW	QSO	Notes	Likes to fish
QSO is unsaved	MixW	QSO	Changed	NO
QSO freq.	MixW	QSO	KHz	14070
Zero beat freq, kHz	MixW	CAT	KHz	14070.000
PTT state	MixW	CAT	PTT	OFF

    Wymienione pola należy umieœcić w dokumencie (karcie QSL, nalepce adrsowej) w miejscach, w których powinny się pojawić dane informacje. W edytorze Word 2000 pola wprowadza się za pomocą kombinacji CTRL-F9 (następnie należy oczywiœcie podać nazwę pola). Podgląd dokumentu jest wywoływany za pomocą kombinacji ALT-F9.
    W przykładzie z ilustracji powyżej definicja pola "your call" zawiera następujący kod: {DDEAuto "MixW" "Info" "MyCall" \* MERGEFORMAT}.
    Reasumując, w celu utworzenia karty QSL za pomocą edytora Word 2000 i korzystając z przykładowego dokumnetu załączonego do MixW należy:
1. Otworzyć dziennik i wybrać pożądany zapis, a następnie otworzyć okno edytora QSO.
2. Upewnić się, że wszystkie pola używane w karcie QSL są wypełnione.
3. Otworzyć w Wordzie załączony, przykładowy dokument (kartę QSL) znajdujący się w katalogu MixW lub własny utworzony np. na jego przykładzie.
4. Wydruku karty dokonuje się korzystając z funkcji druku edytora.
    W celu utworzenia pliku graficznego przeznaczonego np. do dołączenia do listu elektronicznego należy:
1. Powtórzyć kroki 1 - 3 jak dla tworzenia karty QSL.
2. Zaznaczyć w edytorze całą kartę korzystając z menu "Edycja | Zaznacz wszystko".
3. Skopiować całoœć do schowka korzystając z menu "Edycja | Kopiuj" lub kombinacji CTRL-C.
4. Otworzyć dowolny program graficzny i wkleić grafikę ze schowka ("Edycja | Wklej" lub CTRL-V).
5. Zapisać obraz na dysku w formacie GIF w dowolnym katalogu, najlepiej w katalogu przeznaczonym dla poczty elektronicznej, aby było łatwo go znaleŸć.

4.6. Praca w zawodach
    MixW dysponuje specjalnym trybem pracy ułatwiającym operatorowi udział w zawodach i prowadzenie dziennika zawodów. W trybie tym dostępne są też specjalne makrorozkazy. Operator może dokonać konfiguracji dostosowującej pracę do wymogów danych zawodów i zapisać ją w celu póŸniejszego użycia. Konfiguracja ta jest zapisywana w pliku "MixContests.ini" znajdującym się w katalogu systemu (Windows\System).
    Spis przygotowanych konfiguracji jest widoczny w oknie spisu zawodów ("List of Contests") wywoływanym poprzez menu "View | Contest Mode | Settings" ("Widok|Tryb zawodów|Konfiguracja"). Okno to pozwala na dodawanie nowych konfiguracji, modyfikację istniejących lub usuwanie zbędnych. Przycisk "Set active" służy do wyboru zawodów (używanej konfiguracji).

    Tryb pracy w zawodach jest włączany za pomocą menu "View | Contest Mode". W oknie dziennika operator może łatwo modyfikować numery kontrolne, używane najczęœciej zamiast imienia i QTH. Oprócz tego możliwe jest szybkie sprawdzenie poprzednich QSO dokonanych w trakcie trwania zawodów.

    W celu skonfigurowania programu do pracy w konkretnych zawodach należy włączyć tryb zawodów, a następnie otworzyć okno konfiguracyjne korzystając z podanych powyżej punktów menu:



    Oprócz spisu już dostępnych konfiguracji okno zawiera przyciski "Edit" ("Modyfikacja"), "Delete" ("Kasuj"), "Add new" ("Dodaj") i "Set active" ("Wybierz"). Po naciœnięciu przycisku "Dodaj" lub "Modyfikacja" otwierane jest następujące okno dialogowe:

    Okno zawiera następujące pola:
- Name - nazwa zawodów, która jest póŸniej wyœwietlana w spisie.
- Your call - znak wywoławczy używany w trakcie zawodów.
- NRS - numer używany w raportach (lub pełny raport). Należy podać wartoœć początkową. Numer jest podwyższany automatycznie w przypadku zaznaczenia pola "AutoInc" znajdującego się obok. W przypadku gdy regulamin zawodów wymaga podawania innego rodzaju raportów należy raport wpisać do pola NRS i ew. usunąć zaznaczenie w polu "AutoInc". Zawartoœć pola NRS może być dodawana do tekstów znajdujących się w makrorozkazach. Zaznaczenie pola "AutoInc" powoduje także automatyczne podwyższanie numerów QSO w dzienniku. Na początku domyœlnie przyjmowany jest numer 001. Brak zaznaczenia powoduje przepisywanie numeru poprzedniego QSO do nowego. Numeracja musi być wówczas korygowana przez operatora w menu kontekstowym pola.

- Start - zawiera datę i godzinę rozpoczęcia zawodów.
- End - zawiera datę i godzinę końca zawodów.
- w polu "Work Time" wyœwietlany jest automatycznie czas pracy w zawodach.
- Ramka "Auto grab" zawiera pola służące do wyboru danych otrzymanych od korespondenta, które są automatycznie rejestrowane w dzienniku. Zaznaczenie pola "Serial number" powoduje, że MixW poszukuje w odbieranych danych słów podobnych do numerów seryjnych i przenosi je do dziennika. Zaznaczenie pola "Time" ("Czas") powoduje poszukiwanie wyrażeń typu 2317, 23:17, 2317z albo 23:17z - czyli mogących oznaczać czas - i przenoszenie ich do dziennika (pod warunkiem, że różnica między odczytanym czasem i czasem systemowym nie jest zbyt duża. Zaznaczenie pola kraju ("State, country, canton") MixW poszukuje wyrażeń zawartych w dodatkowym pliku tekstowym. Nazwa pliku jest wyœwietlana w polu "Listed in" ("Słyszane z"). Tam też można podać inną nazwę pliku (w zależnoœci od potrzeb operatora). Plik składa się z dowolnej liczby linii o następującym formacie:
AAA = BBB
lub
AAA = BBB, CCC, DDD, ...
AAA jest tekstem wpisywanym do dziennika zawodów a pozostałe teksty są odpowiednikami poszukiwanymi w odbieranych danych. Duże i małe litery nie są rozróżniane w trakcie poszukiwania. Linie nie zawierające znaku równoœci są traktowane jak komentarze i ich zawartoœć jest ignorowana. Przykład:
----- start of file----
49 STATES and 8 PROVINCES (Excludes KH6)
(these 3 lines are ignored because they
don't have "equal" sign)
Ak = AK, ALK, KL7
---- end of file -----
Format pliku jest zgodny z formatem plików *.DOM z programu TRLOG autorstwa N6TR. Plik jest odczytywany przez MixW po każdym uruchomieniu trybu zawodów lub po modyfikacji konfiguracji dotyczącej pracy w zawodach.
- pole "merge macros" połącz zbiory makrorozkazów powoduje połączenie (udostępnienie) makrorozkazów globalnych, lokalnych dla danej emisji i makrorozkazów specjalnych dla zawodów.
- w polu "makros" znajduje się nazwa pliku zawierającego makrorozkazy dla zawodów. Przycisk oznaczony kropkami pozwala na wybór pliku.

    Podane poniżej polecenia są przewidziane szczególnie dla makrorozkazów z grupy zawodów:
<NRS> - nadany numer kontrolny
<NRR> - odebrany numer kontrolny
<CTIME> - czas dla zawodów
<ONQSOBEFORE:makrorozkaz> - wywołanie makrorozkazu w przypadku uprzedniego przeprowadzenia łącznoœci z daną stacją (np. tekstu informującego o tym fakcie).
Przykłady makrorozkazów dla zawodów:
Informacja o uprzednim przeprowadzeniu łącznoœci (ew. duplikacie) połączona ze skasowaniem danych do dziennika:
Macro: F9
Label: QSOb4
Text: QSO before!<CLEARQSO><RXANDCLEAR>

Makrorozkaz ten można także wywołać za pomocą polecenia <ONQSOBEFORE:makrorozkaz>.
Przykład odpowiedzi bez użycia powyższego pooecenia:
Macro: F5
Label: Answer
Text: <TX><CALL> de <MYCALL> 599 <NRS> <NRS> <RXANDCLEAR>
Korespondent odczytuje " AB1CDE de UU9JDR 599 001 001 ".

Przykład z użyciem polecenia <ONQSOBEFORE:makrorozkaz>:
Macro: F5
Label: Answer
Text: <TX><CALL> de <MYCALL> <ONQSOBEFORE:F9> 599 <NRS> <NRS> <RXANDCLEAR>
W przypadku pierwszej łącznoœci stacja otrzymuje tekst identyczny jak w pierwszym przykładzie, natomiast w przypadku duplikatu otrzymuje tekst " AB1CDE de UU9JDR QSO before! ". Polecenie <RXANDCLEAR> na końcu makrorozkazu F9 uniemożliwia nadanie raportu.

    Zestaw makrorozkazów można dostosować do wymagań konkretnych zawodów. W każdym przypadku nie wolno jednak zapomnieć o ich zapisaniu na dysku. Archiwum dystrybucyjne MixW zawiera plik "contest.mc", który może służyć jako przykład lub może być zmodyfikowany przez operatora. Edytor makrorozkazów jest otwierany za pomocą menu "Configure | Edit Macros" a plik makrorozkazów jest wczytywany za pomocą przycisku "Load" ("Ładuj"):



W celu zmodyfikowania makrorozkazu należy go dwukrotnie nacisnąć lewym klawiszem myszy. Modyfikację i dopasowanie makrorozkazów do wymogów wybranych zawodów może ułatwić poniższy przykład zestawu makrorozkazów dla zawodów CCC:
1) wywołania
CQ: (CQ w zawodach CCC)
<CLEAR><TX>CQ CQ CCC Test
CQ CQ Test de <MYCALL> <MYCALL> k<CR><LF><RX>

AutoCQ: (Automatyczne wywołanie przy użyciu przykładu 1)
<ASAUTOCQ><CLEAR><TX>CQ CQ CCC Test
CQ CQ Test de <MYCALL> <MYCALL> k<CR><LF><RX>

QRZ: (zapytanie kto wołał)
<CLEAR><TX>QRZ? AGN Pse de <MYCALL> k<CR><LF><RX>

ANSWER: (odpowiedŸ z podaniem raportu)
<TX><CALL> de <MYCALL> Hello, ur <RSTS>-<NRS>-<NRS> k<CR><LF><RX>

REPEAT: (powtórzenie raportu)
<TX><CALL> Agn ur <RSTS>-<NRS>-<NRS> k<CR><LF><RX>

CFM: (zakończenie łącznoœci, zapis w dzienniku i wywołanie QRZ)
<TX><CALL> QSL 73 de <MYCALL> QRZ? k <CR><LF><SAVEQSO><RX>

NOCFM: (proœba o powtórzenie raportu)
<TX><CALL> PSE AGN UR REPORT de <MYCALL> k <CR><LF><RX>

2) odpowiedzi
CALL S/P: (wywołanie stacji, której znakowi odpowiada symbol )
<TX><CALL> de <MYCALL> <MYCALL> k <CR><LF><RX>

CFM S/P: (potwierdzenie, raport zapis QSO)
<TX><CALL> de <MYCALL> TNX, QSL, ur <RSTS>-<NRS>-<NRS> 73 de <MYCALL> k <CR><LF><SAVEQSO><RX>

Zamiast <RSTS> można wpisać stały raport 599 aby uniknąć koniecznoœci wprowadzania raportu w oknie dialogowym za każdym razem.

    W oparciu o przytoczony przykład można dostosować zestaw makrorozkazów do potrzeb dowolnych zawodów. Każdy z zestawów powinien być zapisany w oddzielnym pliku.

4.7. Zakresy częstotliwoœci
    Stacje pracujące emisjami cyfrowymi spotyka się najczęœciej w następujących podzakresach częstotliwoœci:

3.590 RTTY DX	3.580-3.620
3.605-3.645
7.040 RTTY DX	7.035-7.045
7.080-7.100 (USA)
14.070-14.099.5	14.080-14.099.5
21.070-21.100
21.080-21.120
28.050-28.150

4.8. Porady praktyczne
    W przypadku gdy MixW nie przechodzi na nadawanie należy w pierwszym rzędzie:
- sprawdzić czy w konfiguracji ("Configure | Personal Data") wpisany jest znak wywoławczy stacji.
- sprawdzić czy wybrano właœciwy sposób kluczowania nadajnika i czy wprowadzone są należyte parametry konfiguracyjne.
- sprawdzić prawidłowoœć połączenia komputera z radiostacją.
- wyłączyć filtr cyfrowy (pozycja "none" w menu "Configure | Soundcard Settings", "DSP Filters").

    W przypadku korzystania z niskiej rozdzielczoœci graficznej można usunąć niektóre lub wszystkie paski narzędziowe naciskając je dwukrotnie lewym klawiszem myszy i przeciągając poza obszar okna albo przeciągając przy naciœniętym klawiszu CTRL lub SHIFT (duże litery).

    Posiadacze wolniejszych modeli komputerów mogą dla ich odciążenia:
- wyłączyć wskaŸnik dostrojenia w menu "View | Tuning indicator",
- zmniejszyć częstotliwoœć odœwieżania wskaŸnika widma w menu "Configure | Soundcard settings" - poz. "slow",
- obniżyć częstotliwoœć próbkowania płytki dŸwiękowej do 8000 Hz w menu "Configure | Soundcard settings",
- wyłączyć filtr cyfrowy w tym samym menu - poz. "none",
- zmniejszyć wysokoœć wskaŸnika wodospadowego,
- wyłączyć uœrednianie widma we wskaŸniku widma o ile nie korzysta się ze wskaŸnika wodospadowego (menu "View | Spectrum | Average curve | None").

    W przypadku zbyt powolnego odœwieżania wskaŸnika wodospadowego należy sprawdzić ustawienie w menu "Configure | Souncard settings". Można tam zmienić szybkoœć na większą (np. x4).

    Brak komunikacji przez złącze CAT może być spowodowany wyborem niewłaœciwego poziomu logicznego przewodu RTS lub DTR. Zmiany dokonuje się w menu "Configure | TRCVR CAT/PTT" po naciœnięciu przycisku "Details" ("Szczegóły"). W wielu przypadkach konieczne jest ustawienie "Always on", jeżeli nie da to pożądanych rezultatów warto trochę poeksperymentować. Oprócz tego warto sprawdzić czy włączenie lub wyłączenie synchronizacji sprzętowej ("Hardware Flow Control") nie przyniesie pożądanego rezultatu.

    W przypadku trudnoœci w dostrojeniu się do sygnałów MFSK16 można otworzyć menu kontekstowe wskaŸnika wodospadowego i wybrać w nim powiększenie 2- lub 3-krotne.

    W przypadku gdy nie funkcjonuje dostęp do stacji "DX Cluster" warto sprawdzić czy w instalacji programu nie brakuje pliku MSFLXGRD.OCX. W razie stwierdzenia jego braku można ten plik pobrać z archiwum wersji demonstracyjnej MixW lub z Internetu.

    Zgłoszenia błędów w programie powinny zawierać szczegółowy opis problemu, informacje o typie i wyposażeniu komputera (procesor, pamięć, kontroler graficzny, płytka dŸwiękowa, wolne miejsce na twardym dysku itd.) oraz plik MixW2.ini. Plik ten znajduje się w katalogu Windows.

    Autor programu jest osiągalny pod adresami ut2uz@qsl.net i nick@tav.kiev.ua .

---

---

Wydanie z dn. 06.07.2001.
© Prawa autorskie Krzysztof Dąbrowski, OE1KDA.