5. Ł±czności
Informacja
w systemie MT63 jest transmitowana przy użyciu 64 tonów akustycznych zajmuj±cych
pasmo 1 kHz w trybie podstawowym (także 500 Hz lub 2 kHz w zależności od wybranego
trybu). W trybie podstawowym zajmowany zakres częstotliwości rozci±ga się od 500
do 1500 Hz, a odstęp tonów wynosi 15,625 Hz. Każdy z tych tonów
jest zmodulowany fazowo (kluczowanie DBPSK) danymi a szybkość transmisji wynosi
10 bit/s - sumarycznie daje to 640 bit/s. 63 tony przenosz± informacj± użtkow± a jeden
służy do celów synchronizacji. Efektywna szybkość transmisji jest zależna
od wybranego trybu i wynosi w trybie 1 kHz 10 liter/s a w trybie 2 kHz - 20 liter/s.
Różnica między sumaryczn± przepustowości± kanał a efektywn± szybkości± transmisji jest
spowodowana obecności± danych nadmiarowych niezbędnych dla korekcji FEC.
Dane użytkowe s± transmitowane w 7-bitowym kodzie ASCII.
W systemie zastosowano korekcję przekłamań typu FEC (algorytm Walsha)
oraz przeplatanie bitów w czasie (do wyboru stoj± trzy ustalone odstępy przeplatania -
standardowo stosowany jest największy z nich). Zwiększa to odporność systemu na
zakłócenia impulsowe. Odporność wzrasta ze wzrostem odstępu.
Informacja nadawana jest rozdzielona pomiędzy poszczególne
podnośne dzięki czemu system jest również odporny na ci±głe zakłócenia w±skopasmowe
(np. nośne lub sygnały telegraficzne, AMTOR, PACTOR a nawet sygnały SSB). Poziom
sygnałów zakłócaj±cych może być znacznie wyższy od poziomu sygnału MT63 (nawet
do 20 dB). Silne sygnały MT63 powoduj± jednak wyraźne zakłócenia innych emisji w tym
samym kanale.
Przeprowadzone doświadczenia wykazały, że system MT63 umożliwia
nawi±zanie skutecznych ł±czności przy użyciu małych mocy nadajnika (nawet i poniżej 1 W)
i to w warunkach silnych zakłóceń.
Podobnie jak inne systemy ł±czności stosuj±ce kluczowanie fazy
(np. PSK31) jest on wrażliwy na nagłe zmiany fazy sygnału spowodowane zmianami warunków
propagacji i na efekt Dopplera. Występuj±ce często w niższych pasmach amatorskich (80 m,
40 m) skoki fazy powoduj±, że głównym obszarem zastosowań systemu s± pasma wyższe od
20 m wzwyż.
Należy zwrócić szczególn± uwagę na pracę nadajnika w zakresie
liniowym (niedopuścić do jego przemodulowania) i wył±czyć ew. kompresory mowy, filtry
cyfrowe i inne podobne układy aby nie doprowadzić do zniekształcenia sygnału.
Oprócz programu terminalowego MT63 dla komputerów PC i systemu
Windows dostępne s± także programy dla systemu Linux i dla zestrawu uruchomieniowego "DSP
56002 EVM" firmy Motorola.
5.1. Uwagi praktyczne
Ł±czności w systemie MT63 s± podobne do ł±czności dalekopisowych
albo PSK31 tzn. nie występuje tutaj stadium nawi±zywania poł±czenia j. np. w systemach
pakiet radio czy PACTOR. Możliwe jest też prowadzenie ł±czności w kółeczkach. Pewn±
niedogodności± jest dłuższy niż w innych systemach czas zmiany kierunku relacji ze względu
na wspomniane uprzednio opóžnienie w transmisji znaków. Opóźnienie to zwi±zane jest z
zasad± pracy systemu i zależne od wybranego trybu.
W niekorzystnych warunkach odbioru lub przy niedostatecznym
poziomie sygnału wejściowego z odbiornika można spróbować ponownie zasynchronizować
dekoder naciskaj±c przycisk "Resync" a jeżeli to nie pomoże sprawdzić wyssterowanie
wejścia. Poziom sygnału wejściowego nie może być też zbyt wysoki - przesterowanie
jest sygnalizowane za pomoc± czerwonych punktów na wskaźniku dostrojenia.
Przyczyn± błędnego dekodowania sygnałów mog± być też
niedokładności częstotliwości próbkowania sygnału akustycznego. Użytkownicy wersji 0.99j
i nowszych mog± dokonać korekty częstotliwości próbkowania.
Najczęściej stosowanym trybem pracy jest tryb 1 kHz (w nim nadaje
się też wywołania) jednak do prowadzenia dialogów wystarcza w zupełności tryb 500 Hz. Do
transmisji zbiorów najlepiej użyć trybu 2 kHz. Czasami może być konieczne wybrabie trybu
zajmuj±cego szersze pasmo dla skompensowania wpływu zaników selektywnych. Po zmianie trybu
należy ponownie sprawdzić i ew. skorygować poziom wysterowania nadajnika.
5.2. Częstotliwości pracy
Liczba stacji pracuj±cych systemem MT63 jest narazie niewielka.
Większość z nich pożna znaleźć na częstotliwości 14,347 MHz albo na jednej z podanych w
tabeli częstotliwości. W wykazie podano częstotliwości nośne stacji. Standardowo używana
jest górna wstęga (USB) spotyka się jednak i zalecenia żeby w pasmach poniżej 10 MHz
stosować wstęgę doln±. Program jest wyposażony w automatyczn± regulację częstotliwości
dzięki czemu dokładność dostrojenia stacji nie jest krytyczna. Automatycznie korygowane s±
niedokładności dochodz±ce do +/- 50 Hz.
| Pasmo | Częstotliwości [kHz] |
| 80 m | 3590 | 3600 | |
| 40 m | 7038 | 7040 | |
| 30 m | 10135 | 10138 | |
| 20 m | 14347 | 14130 | 14138 |
| 15 m | 21130 | 21148 | |
| 10 m | 28130 | 28148 | |
Podane w tabeli częstotliwości należy traktować jako przybliżone. W okresach
większej aktywności konieczne może być przejście na kanały s±siednie. Wybieraj±c częstotliwość pracy
warto pamiętać, że o ile emisja MT63 jest odporna na zakłócenia ze strony stacji fonicznych,
telegraficznych i innych, o tyle sygnał MT63 jest dość natarczywy i może zakłócić innym ł±czność.
Należy więc dokładnie upewnić się czy dana częstotliwość jest wolna. Praca w bliskim s±siedztwie
innej stacji MT63 nie powoduje wzajemnych zakłóceń.
5.3. Przykładowy raport
Poniżej podano przykład generowanego przez program raportu:
*** RADIO CHECK DE SP9VRC ***
To station: SP9JCN
Date and time: 21.03.00 18:46:57 UTC
(19:46:57 local)
Signal/noise: S9
Confidence: 87 %
*** END OF CHECK *** |
Wydanie z dn. 05.08.2000.
© Prawa autorskie Krzysztof D±browski, OE1KDA.